جذبه » پزشکی و سلامت » علایم کیست تخمدان + درمان کیست تخمدان

علایم کیست تخمدان + درمان کیست تخمدان

علایم کیست تخمدان + درمان کیست تخمدان

علت کیست عوارض کیست تخمدان کیست تخمدان چیست کیست تخمدان و بارداری داروی کیست درمان گیاهی کیست تخمدان علائم کیست تخمدان چیست؟ پاره شدن کیست تخمدان

علایم کیست تخمدان + درمام کیست تخمدان

 کیست تخمدان

كیست تخمدان عبارت است از توده‌های تخمدانی معمولاً خوش‌خیم كه اغلب از نسج تخمدان تولید شده و در بسیاری از موارد از فولیكول‌های سطح تخمدان سرچشمه می‌گیرد. در واقع كیست تخمدان از توده‌های كیسه مانندی كه دارای یك جدار است و مقداری مایع ساده داخل آن جمع شده، تشكیل شده است.

 عوامل

علل متفاوتی می‌تواند باعث بروز این كیست‌ها شود كه اكثراً علت آن عدم تخمك گذاری است. چون فولیكولی كه قرار است «تخمك» را ایجاد كند و معمولاً در روز چهاردهم بعد از شروع عادت ماهیانه، پارگی طبیعی پیدا كرده و تخمك را آزاد می‌كند، این اتفاق در این فرد رخ نمی‌دهد و با تجمع آب در داخل خود، تبدیل به كیست می‌شود. گاهی چند تخمك چند كیست تولید می‌كنند و این عمل تكرار شده، تعداد زیادی كیست كوچك در تخمدان‌ها ایجاد شده كه آنها را به نام تخمدان‌های پلی كیستیك  (PCO)   می‌شناسیم.

انوع كیست تخمدان

كیست‌ها انواع مختلف دارند ولی كیست‌های تخمدان شایع كه بیشتر دیده می‌شود، اكثراً كیست‌های ساده و همان كیست‌هایی است كه شرح داده شد. ولی در مواردی این كیست‌ها می‌تواند بدخیم و خطرناك باشد كه برای تشریح آنها به بحث‌های پیچیده پزشكی نیاز است. گاهی هم از محل فولیكول تخمدانی در مرحله دوم سیكل ماهانه كه دوره لوتیئنی نامیده می‌شود كیست‌های لوتیئنی ساخته می‌شود كه آنها نیز به نام كیست فونكسیونل شناخته شده و خطرناك نیستند.این كیست‌ها یا خود به خود و یا به‌وسیله درمان‌های ساده رفع می‌شوند.

چاقی با ایجاد  اختلالات هورمونی  یکی از دلایل مهم وقابل درمان  کیستهای تخمدان وهمچنین عامل مهمی در نازایی است. با درمان چاقی انتظار میرود کیستها برطرف شوند و قدرت باروری افزایش یابد.

علائم

بیشتر کیست‌ها هرگز مشخص نمی‌شوند و بدون اینکه زنان بدانند که به این کیست‌ها مبتلا هستند برطرف می‌شوند. هنگامی‌که یک کیست علائم ایجاد می‌کند، درد در شکم یا لگن شایع‌ترین علامت است.

درد می‌تواند در اثر پارگی کیست، رشد سریع و اتساع آن، خون‌ریزی به درون کیست یا پیچ خوردن کیست در اطراف منبع خونی آن ایجاد شود.

علائم حاد كیست تخمدان

احساس درد ناگهانی شكم، تهوع و استفراغ، تغییرات نبض، احساس ضعف كه ممكن است به علت خون‌ریزی داخلی باشد. بعضی وقت‌ها با خونریزی مختصر پریتون علائم شدت پیدا نمی‌كند و با استراحت در بیمارستان علائم بهبود پیدا كرده و احتیاج به عمل ندارد.

  تشخیص

بیشتر کیست‌ها به‌وسیله‌ی اولتراسوند (سونوگرافی)تشخیص داده می‌شوند که بهترین تکنیک تصویربرداری برای شناسایی کیست‌های تخمدانی است. اولتراسوند یک روش تصویربرداری است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از ساختمان‌های درون بدن استفاده می‌کند. تصویربرداری اولتراسوند بدون درد است و ضرری ندارد.

هم‌چنین می‌توان کیست‌ها را با روش‌های دیگر تصویربرداری مانند اسکن CAT یا اسکن MRI شناسایی کرد.

پیش‌گیری

اگرچه بیشتر کیست‌های تخمدان حتی پس از ۴۰ سالگی خوش‌خیم هستند اما کیست‌های تخمدانی که پس از ۴۰ سالگی ایجاد می‌شود نسبت به قبل از آن شانس بالاتر سرطانی بودن را دارند. تشخیص زودهنگام کیست‌های تخمدان اهمیت زیادی در درمان آنها دارد. به همین دلیل پزشکان توصیه می‌کنند سه فاکتور چاقی، رشد موی اضافی غیرعادی در بدن (هیرسوتیسم) و اختلاف عادت ماهانه بایستی جدی گرفته شوند. قاعدگی معمولا تا دو سال پس از بلوغ نامنظم است ولی پس از آن در صورت مشاهده نامنظمی باید به پزشک مراجعه شود.

پیش‌گیری بدون استفاده از دارو برای كیست تخمدان وجود ندارد فقط تجربه نشان داده افرادی كه از قرص‌های ضد بارداری استفاده می‌كنند، كمتر دچار كیست تخمدان می‌شوند و در حاملگی و شیردهی نیز به علت مهار فعالیت تخمدان كیست‌های تخمدان كمتر مشاهده می‌شود و اگر هم وجود داشته باشد در دوره‌ی بارداری و شیردهی خود به خود پس‌رفت پیدا می‌كند. معمولاً خانم‌هایی كه دیر ازدواج می‌كنند و دیر حامله می‌شوند، بیشتر در معرض این كیست‌ها قرار می‌گیرند، ولی كاملاً نمی‌توانیم بگوییم كه برای جلوگیری از كیست تخمدان قرص ضد بارداری بخورند چون همه خانم‌ها كیست تخمدان پیدا نمی‌كنند بنابراین توصیه می‌شود با مراجعه مرتب سالانه به پزشك متخصص  مشاوره و معاینه شوند.

به‌خصوص پس از سن ۵۰ سالگی كه مشكلات خطرناك تخمدانی (سرطان‌ها) شایع‌تر است و از این سن باید هر شش ماه یك‌بار حتماً مورد معاینه دقیق قرار گیرند. كلاً برای رفع كیست‌ها ساده‌ترین و كم خرج‌ترین درمان همان قرص‌های ضد بارداری است ولی بیمار نباید خودسرانه عمل كند چون عوارض آن خصوصا در سنین بالاتر خطرناک است، بلكه باید تحت نظر متخصص زنان باشد و فرم‌های مقاوم به درمان را جدی بگیرد. هرگاه دردهای مبهم لگنی، لكه بینی و یا بی‌نظمی در عادت ماهانه پیدا كردند، باید با متخصص زنان مشورت كنند و به موقع سونوگرافی انجام دهند تا در صورت كیست، نوع آن مشخص شود و درمان به روش صحیح صورت گیرد. چون اكثر این كیست‌ها در صورت تشخیص به‌موقع با درمان دارویی رفع خواهند شد (استفاده از هورمون‌ها) و به‌ندرت كار به جراحی می‌كشد

بارداری

در تخمدان‌های پلی كیستیك با توجه به اینكه كاملاً وضع آندوكرینولوژی زن به هم می‌خورد و از تخمدان‌های كیستیك و بدون تخمك‌گذاری هورمون‌های مردانه ترشح می‌شود هم‌چنین پرمویی (هیرسوتیسم) و اختلالات شدید دوره ماهانه دیده می‌شود (مثلاً هر شش ماه یا هر سه تا چهار ماه یك‌بار پریود می‌شوند) فرد دچار الیگومنوره شدید می‌شود، در نتیجه با شرایط حاملگی دشوار رو به رو است و به كمك پزشك نیاز دارند.

علاوه بر این افرادی‌كه هنوز ازدواج نكردند، هم نباید رها شوند چون اختلالات و تغییرات هورمونی ایجاد عوارض می‌كند و حتی می‌تواند حالتی شبیه دیابت در بیماران ایجاد كند.

درمان

بیشتر کیست‌های تخمدان در زنان در سنین باروری کیست‌های فولیکولار هستند که به طور طبیعی در عرض ۱ تا ۳ ماه از بین می‌روند. اگرچه ممکن است این کیست‌ها پاره شوند، به ندرت علائم ایجاد می‌کنند.

این کیست‌ها خوش خیم هستند و مشکلاتی ایجاد نمی‌کنند. در زنانی که هیچ علائمی ندارند این کیست‌ها را می‌توان هم‌زمان در طی آزمایش لگن تشخیص داد. تمام زنان در مقاطعی از زندگی به کیست‌های فولیکولار مبتلا می‌شوند.

در زنان در سنین باروری، معاینه کیست فولیکولار معمولاً در چند چرخه قاعدگی انجام می‌شود زیرا در این گروه سنی این کیست‌ها شایع و سرطان تخمدان نادر است. گاهی اوقات کیست‌های تخمدانی در زنان غیر یائسه حاوی مقداری خون است که کیست‌های هموراژیک نامیده می‌شوند. کیست‌های هموراژیک به سرعت برطرف می‌شوند.

به منظور تعیین استراتژی درمانی برای کیست‌های تخمدان از اولتراسوند استفاده می‌شود زیرا این روش می‌تواند به تشخیص این که این کیست، کیست ساده یا ترکیبی است کمک کند. کیست ساده که در بیماری‌های خوش خیم دیده می‌شود فقط حاوی مایع بوده و بافت جامد ندارند اما کیست ترکیبی بافت جامدی دارد که به پایش و احتمالاً جراحی نیاز دارد.

به طور خلاصه درمان ایده آل کیست‌های تخمدان به سن زن، اندازه کیست (و تغییر اندازه) و ظاهر کیست در اولتراسوند بستگی دارد.

درمان می‌تواند شامل معاینه ساده یا ارزیابی آزمون‌های خونی مانند CA-۱۲۵ باشد که به تشخیص پتانسیل ابتلا به سرطان کمک می‌کند.

در صورت ایجاد درد شدید، از بین نرفتن خود به خود یا مشکوک بودن تومور، می‌توان آن را با لاپاراسکوپی  خارج کرد. به مجرد خارج کردن کیست، تومور به یک پاتولوژیست ارجاع داده می‌شود تا به منظور تشخیص نهایی نوع کیست موجود، بافت را در زیر میکروسکوپ آزمایش کند.

موثرترین درمان کیستهای تخمدان  ونازایی در بیماران مبتلا به چاقی مرضی جراحی های دستگاه گوارش مانند اسلیو معده ,پلیسه معده ویا بایپس است. انتخاب نوع عمل براساس وضعیت بالینی بیمار وشرایط آزمایشگاهی توسط جراح چاقی متفاوت است.

جراحی کیست تخمدان

در بیماری كه كیست تخمدان دارد، اگر علایم غیر عادی رخ دهد، ممكن است كار به جراحی بكشد – كیست پاره شود و یا دردهای شكمی و لگنی حاد و علایم خونریزی داخل شكمی پیدا شود – اكثراً كار به جراحی می‌كشد.

در بعضی موارد هم ممكن است كیست دچار پیچ خوردگی شود و این پیچ خوردگی ادامه یافته و منجر به تحریك پریتون و كیست دچار كم‌خونی شود. در این صورت نیز اگر علایم با جابجایی و استراحت تغییر نكند و درد و استفراغ ادامه پیدا كند، باید جراحی شود.

در حالتی‌كه كیست خیلی بزرگ شود و یا آن‌كه پس از چند دوره درمان طبی به درمان جواب ندهد (باید جراحی شود) معمولاً تخمدان‌های با كیست‌های متعدد به جراحی نیاز ندارند ولی بیمار باید با دقت تحت نظر باشد و ممكن است سال‌ها به درمان طبی نیاز داشته باشد كه بر حسب شرایط سنی، وضعیت كیست‌ها و شرایط زناشویی و وزن بیمار، درمان‌ها متفاوت خواهد بود.
لاپاروسکوپی (جراحی بسته) روش ارجح در درمان جراحی کیست تخمدان است. با این روش می‌توان در مواردی‌که تشخیص‌های دیگری هم مطرح است به نتیجه رسید و درمان هم‌زمان برای سایر مشکلات مثلا رفع چسبندگی یا درآوردن آپاندیس انجام داد.

نکات مهم

خانم‌هایی كه كیست تخمدان دارند و دارو مصرف می‌كنند، باید از حركات ورزشی جهشی و كششی، دوومیدانی، شنا، یوگا و نظیر آن پرهیز كنند. در واقع هر كاری‌كه فشار به لگن بیاورد ممنوع است. پس از دوره درمان هم كه پزشك تعیین می‌كند، دوباره مراجعه كنند تا از درمان كامل خود مطلع شوند و در صورت جواب ندادن درمان و بهبود نیافتن، بررسی‌های آزمایشگاهی دقیق‌تر از آن‌ها به عمل آید.

رژیم غذایی
نقش تغذیه در کیست تخمدان
سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا همان کیست تخمدان، شرایط هورمونی مزمنی است که در زنان سنین باروری تظاهر کرده و با اختلالات عملکردی متابولیکی و تناسلی در ارتباط است. این ناهنجاری 5 تا 10 درصد زنان سنین باروری را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

 

بیماری‌ها و مشکلات مرتبط با کیست تخمدان

بیماری کیست تخمدان با افزایش ترشح هورمون‌های مردانه، اختلالات در قاعدگی (قطع قاعدگی یا قاعدگی‌های نامنظم) تظاهر کرده و مشکلات باروری و حتی ناباروری و پس از آن پرمویی مردانه (مثل درآوردن ریش)، آکنه و طاسی مردانه را به دنبال دارد. در واقع می‌توان گفت PCOS شایع‌ترین علت ناباروری تخمدانی در زنان است.

 

از دیگر بیماری‌ها و مشکلات کیست تخمدان، می‌توان به ناهنجاری‌هایی نظیر افزایش شیوع چاقی، چاقی شکمی، مقاومت به انسولین (IR) و افزایش ترشح انسولین توسط بدن برای جبران این مقاومت و در نتیجه خطرات بیماری‌های قلبی عروقی، اختلالات چربی خون، افزایش التهاب بدن، افزایش فشارخون، افزایش شیوع گرفتگی عروق و نیز سطوح بالای افسردگی و پریشانی روانی اشاره کرد. بنابراین کیست تخمدان در ارتباط با علائم و عوارض متفاوتی است که در کوتاه مدت و طولانی مدت، بسته به شدت بیماری، فرد را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

 

طی 30 سال گذشته مدارک بسیاری نقش محوری و اساسی مقاومت به انسولین و افزایش قند خون را در کیست تخمدان بیان کردند. که البته این اختلالات در افراد چاق و دارای اضافه‌وزن شیوع بیشتری دارد.

 

چاقی و اضافه‌ وزن در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
چاقی و اضافه‌وزن، مخصوصاً چاقی مرکزی در نوجوانان و بزرگ‌سالان و افزایش وزن بعد از نوجوانی پیشگویی‌کننده‌ی افزایش احتمال پرمویی مردانه و آشفتگی‌های قاعدگی در کیست تخمدان است. به طور کلی 40 تا 60 درصد زنان دارای کیست تخمدان دارای اضافه‌وزن یا چاق‌اند. چاقی شکمی حتی در زنان لاغری که مبتلا به کیست تخمدان‌ هستند نسبت به زنان سالم هم وزن بیشتر است.
کاهش وزن و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
اکثریت مطالعات تأثیرات مثبت کاهش وزن متوسط (5-10%) بر بهبود و تعدیل خطرات بیمارهای قلبی عروقی و دیابت و عوامل هورمونی تناسلی و در نتیجه کیست تخمدان را حمایت کرده‌اند. اما آنچه مهم‌تر از کاهش وزن و نیز مشکل تر از آن است حفظ وزن کاهش یافته است. لازم است بدانید که ممکن است با وجود این کاهش وزن 5 تا 10 درصدی فرد هنوز چاق و دارای اضافه‌وزن باشد ولی همین میزان کاهش وزن برای درمان بسیار کمک‌کننده خواهد بود.

 

مصرف غلات سبوس‌دار، حبوبات، میوه و سبزی به درمان کیست تخمدان کمک می‌کند

 

 رژیم درمانی در سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
– کربوهیدرات
به طور کلی رژیم مناسب برای درمان کیست تخمدان و نیز پیشگیری از آن، رژیم دیابتی و محدود از قندهای ساده است. در این رژیم قندهای ساده مثل آب نبات، شکلات، مربا، عسل، نوشابه، بستنی، شکر، قند، میان وعده‌های چرب و شیرین نظیر چیپس و پفک، بیسکویت شکردار، کیک و شیرینی و به طور کلی هر ماده غذایی شیرین و قندی محدود می‌شود و غذاهای با کربوهیدرات‌های پیچیده نظیر نان سنگک و سایر غلات کامل و سبوس‌دار، حبوبات، میوه و سبزی و نیز آجیل و مغزها مورد توجه قرار می‌گیرد. این رژیم از دو جهت به درمان کیست تخمدان کمک می‌کند:

1. کمک به کنترل قند خون

2. کنترل و کاهش وزن.

 

– چربی
تحقیقات جدید نقش چربی‌ها و روغن‌های مصرفی در تنظیمات هورمونی بدن را بیش از پیش مورد تأیید قرار می‌دهند. آنچه که محققان در تولید و ترشح هورمون‌های مردانه و زنانه در ارجحیت می‌دانند نسبت امگا6 مصرفی به امگا3  مصرفی فرد است. از آنجایی که روغن‌های امگا6  به میزان طبیعی در بسیاری از غذاها وجود دارند، افزایش مصرف روغن‌های امگا3 مورد توصیه قرار می‌گیرد. مصرف مکمل امگا 3 (3 کپسول در هفته) و نیز مصرف حداقل 2 وعده غذایی حاوی ماهی و غذاهای دریایی، مصرف مغزها، سویا، روغن بذر کتان و کانولا در تنظیم این نسبت بسیار کمک‌کننده است و نقش مهمی در پیشگیری و درمان بیماری‌های هورمونی نظیر کیست تخمدان خواهد داشت.

 

مکمل ها
مصرف مکمل ویتامین D و کلسیم نقش چشمگیری در کاهش مقاومت به انسولین و در نتیجه کنترل قند خون خواهد داشت که عامل مهمی در پیشگیری و درمان کیست تخمدان به حساب می‌آید. البته لازم است بدانید که بهترین مکمل‌های  کلسیم، جذبی به اندازه جذب کلسیم شیر دارند. از این رو بهترین منبع تأمین کلسیم مورد نیاز، مصرف شیر و لبنیات خواهد بود و بهترین راه تأمین ویتامین D بدن قرار گرفتن در معرض نور خورشید 10 تا 15 دقیقه صبح و عصر خواهد بود.

 

– پروتئین
البته رژیم‌های دیگری نظیر رژیم حاوی کربوهیدرات و قند پایین که در آن به جای کربوهیدرات مصرف غذاهای پروتئینی نظیر مرغ و ماهی و آجیل و سویا افزایش یافته باشد نیز می‌تواند برای درمان کیست تخمدان مناسب باشد. در این رژیم به مصرف روغن‌های کانولا و کلزا توجه شده و روغن‌های جامد و غذاهای چرب ممنوع می‌باشد.

 

فعالیت بدنی
فعالیت بدنی نقش مهمی در کنترل قند خون، تنظیم چربی خون و کاهش وزن دارا می‌باشد که همگی از عوامل مهم در درمان کیست تخمدان هستند. حال این فعالیت بدنی مناسب می‌تواند به صورت پیاده‌روی 1 ساعت در روز، با سرعت ثابت و سطح بدون شیب باشد یا ورزش‌هایی مانند شنا، دوچرخه‌سواری، و یا هر فعالیتی که بدن شما را به صورت هماهنگ به تحرک وا‌می‌دارد. فراموش نکنید که ضرورتی ندارد ورزش و رژیم غذایی حتماً وزن شما را به وزن ایده‌آلتان برساند بلکه کاهش 5 تا 10% وزن شما را به هدف درمانی کاهش وزن خواهد رساند.

 

اشتراک گذاری مطلب
نظر شما چیه ؟

نوشتن دیدگاه

8 + 5 =

تمام حقوق مادی , معنوی , مطالب و طرح قالب برای این سایت محفوظ است - طراحی شده توسط پارس تمز